Historia

Nazwa Wrocław należy do tych miejskich nazw, które streszczają w sobie całe dzieje regionu: słowiańskie początki, czeskie i łacińskie wpływy kancelaryjne, długie stulecia obecności formy niemieckiej oraz powojenne przywrócenie polskiej nazwy urzędowej. Badacze są dziś zgodni co do jednego: współczesny "Wrocław" nie jest powojennym wymysłem, lecz formą bardzo starą, zakorzenioną w dawnym słowiańskim nazewnictwie.

Kraków to nie tylko jedno z najstarszych i najważniejszych miast Polski, ale także nazwa, która od stuleci budzi zainteresowanie historyków, językoznawców i kronikarzy. Sama metryka słowa "Kraków" jest imponująca: badacze zaliczają je do najdawniej poświadczonych polskich nazw miejscowych. Najstarsze niewątpliwe przekazy pochodzą z II połowy X wieku, a za najstarszą wzmiankę zwykle uznaje się zapis z relacji Ibrahima ibn Jakuba, datowany na około 966 rok. Zabytek.pl podaje z kolei, że najstarszy znany zapis przywołujący nazwę miasta pochodzi z 965 roku.

Poznań należy do tych polskich nazw miejskich, które brzmią znajomo i swojsko, a zarazem skrywają bardzo dawną historię. Wokół jej pochodzenia przez stulecia narosły legendy, jednak współczesna językoznawcza interpretacja jest znacznie bardziej precyzyjna: nazwa miasta nie wywodzi się od przypadkowego okrzyku ani literackiej opowieści, lecz najpewniej od dawnego imienia osobowego.

Warszawa ma jedną z tych nazw, które wydają się oczywiste tylko do chwili, gdy zapytamy o ich rzeczywiste pochodzenie. W powszechnej wyobraźni odpowiedź podsuwa legenda o Warsie i Sawie, lecz językoznawcy i historycy są tu znacznie bardziej zgodni niż ludowa tradycja: nazwa stolicy nie wywodzi się z opowieści o rybaku i jego towarzyszce, ale od dawnego imienia osobowego Warsz lub Warsza, będącego także skróconą formą imienia Warcisław. Narodowe Centrum Kultury podaje wprost, że dawna Warszewa oznaczała po prostu "osadę Warsza".

Dzisiejsza nazwa Skarżyska-Kamiennej jest efektem nałożenia się dwóch porządków: dawnej, średniowiecznej tradycji osadniczej oraz nowoczesnej administracji i kolei z początku XX wieku. Najpierw istniały osobno nazwy Skarżysko i Kamienna, a dopiero w II Rzeczypospolitej połączono je w jedną, dwuczłonową formę, która miała lepiej oddawać lokalną rzeczywistość i odróżniać miasto od innych miejscowości o podobnych nazwach.

Przez stulecia dzisiejsze Starachowice nie nosiły nazwy, którą znamy dziś. Najstarszą miejską częścią ośrodka był Wierzbnik, lokowany w 1624 roku przez opata Bogusława Radoszewskiego z klasztoru benedyktynów na Świętym Krzyżu. Jak podaje oficjalny serwis miasta, dopiero po wchłonięciu w XX wieku sąsiedniej osady fabrycznej Starachowice miasto przejęło jej nazwę.

Nazwa Buska-Zdroju jest starsza niż samo nowożytne uzdrowisko i sięga średniowiecza. W badaniach językoznawczych wskazuje się, że miejscowość była notowana w dawnych źródłach jako Buzsk, de Buzesk (1190), Buzc (1211), a następnie Busko i Buszk (1287). To ważne, bo pokazuje, że pierwszy człon dzisiejszej nazwy ukształtował się wiele stuleci przed narodzinami kurortu