Fałszywa karta Rossmanna na 2000 zł krąży po WhatsAppie. Finałem są płatne SMS-y i subskrypcja

Konrad Koneczny
Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcjęFałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
Źródło zdjęć: © Licencjodawca | Foto: CERT Orange

Wiadomość przychodzi od znajomego, obiecuje kartę podarunkową o wartości 2000 zł i prowadzi do krótkiej ankiety. To nie promocja Rossmanna, lecz rozbudowany mechanizm socjotechniczny. Ofiara może stracić około 75 zł, uruchomić odnawialną subskrypcję i — często jeszcze przed zauważeniem oszustwa — rozesłać fałszywą ofertę kolejnym osobom.

Wiadomość wygląda niewinnie. Przychodzi przez WhatsAppa lub Messengera, a jej nadawcą jest ktoś, kogo znamy. Na dużej grafice widnieje logo popularnej drogerii i obietnica karty podarunkowej wartej 2000 zł. Adres strony jest znacznie mniej widoczny.

To właśnie zaufanie do znajomego ma uśpić czujność. CERT Orange Polska ostrzega przed nasileniem kampanii, w której oszuści bezprawnie wykorzystują markę Rossmann. Firma nie prowadzi opisywanej akcji.

  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
  • Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję
[1/11] Fałszywa karta podarunkowa Rossmanna. Uważaj na płatne SMS-y i subskrypcję Źródło zdjęć: © Licencjodawca | Foto: CERT Orange

Znajomy wysłał, więc link wydaje się bezpieczny

Pierwszy krok jest najważniejszy: odbiorca ma uwierzyć, że wiadomość została polecona przez bliską osobę. W rzeczywistości znajomy mógł chwilę wcześniej przejść przez tę samą fałszywą ankietę i — licząc na obiecaną nagrodę — wysłać link dalej.

W analizowanej kampanii używano adresów niezwiązanych z Rossmannem, m.in. domen auchanwin[.]com i cashappewallet[.]com. To jeden z najmocniejszych sygnałów ostrzegawczych. Logo, kolory i zdjęcie mogą zostać skopiowane, ale domena w pasku przeglądarki pokazuje, na czyjej stronie rzeczywiście jesteśmy.

Po kliknięciu użytkownik trafia do rzekomej loterii. Strona prosi o odpowiedź na cztery proste pytania, pokazuje komentarze "zadowolonych klientów" i zapewnia, że odpowiedzi zostały zweryfikowane. Wiarygodność tej dekoracji podważają błędy językowe, niespójne komunikaty i komentarze niedopasowane do imion lub płci fikcyjnych autorów.

"Wygrana" jest zaprogramowana. Najpierw trzeba rozesłać link

Następnie rozpoczyna się gra w wybieranie pudełka z nagrodą. Pierwsza próba jest nieudana, ale przy drugiej użytkownik "wygrywa". Nie ma tu jednak losowania — kolejne ekrany prowadzą każdego tą samą ścieżką.

Warunkiem odebrania rzekomej karty jest udostępnienie promocji 20 znajomym albo w pięciu grupach. Pasek postępu szybko przesuwa się na początku, a później rośnie coraz wolniej, zachęcając do wykonania pełnego zadania.

To najbardziej niebezpieczny element całego schematu. Zanim użytkownik zostanie poproszony o pieniądze, sam pomaga przestępcom dotrzeć do kolejnych osób. Gdyby każda ofiara przesłała link 20 kontaktom, po dwóch takich rundach trafiłby on do 400 osób, a po trzech — nawet do 8000. To jedynie model pokazujący skalę możliwej lawiny, ale dobrze tłumaczy, dlaczego oszuści tak mocno naciskają na udostępnianie.

CERT Orange Polska informuje, że liczba domen zaobserwowanych w tej kampanii idzie w tysiące. W różnych krajach wykorzystywane są także nazwy innych znanych marek, dlatego samo logo firmy nie może być dowodem autentyczności oferty.

"Weryfikacja telefonu" może kosztować około 75 zł

Po rozesłaniu linku użytkownik trafia do rzekomej weryfikacji. W praktyce kolejne przyciski mogą uruchamiać aplikację Wiadomości z przygotowanymi SMS-ami wysyłanymi na numery o podwyższonej opłacie.

W wariancie przeanalizowanym przez CERT Orange Polska przewidziano dwa SMS-y kosztujące po blisko 31 zł. Później użytkownik jest przekierowywany do oferty usługi H5 Games, w której opłata wynosi 12,30 zł co siedem dni, po pierwszym bezpłatnym dniu. Po pierwszym naliczeniu opłaty za subskrypcję łączny koszt zbliża się do 75 zł, a rachunek może rosnąć, jeżeli cykliczna usługa nie zostanie wyłączona.

Informacje o kosztach są widoczne, ale pojawiają się dopiero po serii ekranów dotyczących rzekomej nagrody. Oszuści liczą na to, że osoba przekonana o bliskim finale nie przeczyta małego druku i mechanicznie zatwierdzi kolejne kroki.

Dlaczego na ekranie może pojawić się nazwa operatora?

Widok Orange lub innego operatora na końcowym ekranie nie oznacza, że operator albo Rossmann organizują akcję. System rozpoznaje sieć, z której łączy się telefon, i prezentuje dostępny u danego operatora sposób rozliczenia — na przykład doliczenie płatności do rachunku lub pobranie środków z konta prepaid.

CERT Orange Polska podkreśla także ważne rozróżnienie: finał kampanii może prowadzić do strony legalnie działającej usługi, na której cena i częstotliwość opłat są podane. Nadużycie polega na wcześniejszym stworzeniu fałszywej historii o karcie Rossmanna i doprowadzeniu użytkownika do płatności pod pozorem "weryfikacji". Sama marka drogerii nie ma związku z usługą oferowaną na ostatnim ekranie.

Siedem sygnałów, że to fałszywa promocja

Oszustwo można rozpoznać po kilku elementach:

  1. adres strony nie należy do oficjalnej domeny marki;
  2. obietnica nagrody jest nieproporcjonalnie atrakcyjna i pojawia się bez wcześniejszego udziału w konkursie;
  3. strona zawiera błędy językowe, niezręczne tłumaczenia lub sprzeczne komunikaty;
  4. "wygrana" pojawia się automatycznie przy drugiej próbie;
  5. odebranie nagrody wymaga wysłania linku wielu znajomym lub grupom;
  6. rzekoma weryfikacja prowadzi do SMS-a premium, podania numeru telefonu albo zatwierdzenia płatności;
  7. nazwa usługi na ekranie płatności nie ma żadnego związku z obiecaną kartą podarunkową.

Rossmann wielokrotnie ostrzegał przed podszywaniem się pod markę. Firma wskazuje, że prawdziwych promocji należy szukać w jej oficjalnej aplikacji, na stronie internetowej, w drogeriach oraz na zweryfikowanych profilach społecznościowych. Udział w konkursie lub akcji promocyjnej Rossmanna nie powinien wymagać wysyłania płatnych SMS-ów ani ponoszenia dodatkowej opłaty za nagrodę.

Co zrobić po kliknięciu w fałszywy link?

Jeżeli tylko otworzyłeś stronę, ale nie wysłałeś SMS-a, nie zatwierdziłeś płatności i nie podałeś danych, zamknij kartę przeglądarki. Nie wykonuj "weryfikacji" i nie udostępniaj wiadomości dalej.

Jeżeli link został już rozesłany, napisz do odbiorców, że wiadomość była fałszywa. Usuń ją z czatu, jeśli komunikator pozwala zrobić to po obu stronach. Dzięki temu możesz zatrzymać łańcuch, zanim ktoś poniesie koszty.

Po wysłaniu płatnego SMS-a lub uruchomieniu subskrypcji należy:

  • zachować otrzymane wiadomości i zrzuty ekranu jako dowody;
  • sprawdzić SMS potwierdzający uruchomienie usługi — powinien zawierać jej nazwę i sposób rezygnacji;
  • wyłączyć subskrypcję zgodnie z instrukcją pochodzącą z oficjalnej strony usługodawcy, upewniając się wcześniej, że numer rezygnacyjny jest bezpłatny;
  • skontaktować się ze swoim operatorem, sprawdzić aktywne usługi i ostatnie obciążenia oraz poprosić o blokadę SMS-ów premium i płatności doliczanych do rachunku;
  • złożyć reklamację, jeśli na rachunku pojawiło się nieprawidłowe obciążenie.

Urząd Komunikacji Elektronicznej przypomina, że operator ma obowiązek na żądanie abonenta bezpłatnie zablokować usługi o podwyższonej opłacie. Można ustawić limit na poziomie 0 zł. Warto osobno zapytać także o blokadę zakupów elektronicznych i płatności typu direct carrier billing, ponieważ zakres dostępnych zabezpieczeń zależy od operatora.

Podejrzaną stronę można zgłosić przez formularz na incydent.cert.pl. Fałszywy SMS z linkiem można przekazać do CERT Polska na bezpłatny numer 8080. Jeżeli doszło do utraty pieniędzy, warto złożyć zawiadomienie na policji. Jeśli na którejkolwiek stronie podano dane karty lub bankowości internetowej, trzeba natychmiast skontaktować się również z bankiem.

Najprostsza zasada brzmi: nagroda, której się nie spodziewałeś, nie powinna wymagać opłaty ani rekrutowania kolejnych uczestników. Nawet gdy link przysłał znajomy, sprawdź promocję samodzielnie w oficjalnym kanale firmy — bez korzystania z adresu podanego w wiadomości.

Wybrane dla Ciebie